17 Kasım Cuma
hava durumu

Sahlep ( Orchis )

Sahlep ( Orchis ) Sahlep ( Orchis ) SALEP (SAHLEP) : Salepgiller familyasından; tel köklü otsu bir bitkidir. Kökünde 2 tane yumru...
Bu Haber 3 Mart 2013 15:42 Yayınlandı

Sahlep ( Orchis )

SALEP (SAHLEP) : Salepgiller familyasından; tel köklü otsu bir bitkidir. Kökünde 2 tane yumru vardır. Gövdesi, dik ve silindirimsidir. Çiçekleri salkım veya başak şeklindedir. Kullanılan yeri köklerindeki yumrularıdır. Yurdumuzda bir çok çeşidi vadır. Salep yumruları müsilaj, glikoz ve uçucu bir yağ taşır.

Faydası : Göğsü yumuşatır. Öksürük ve bronşitte faydalıdır. Kabızlığı giderir. Basur memelerinde faydalıdır. Zihni çalışma gücünü arttırır. Kalbi kuvvetlendirir. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Vücudun ısınmasını sağlar. Cinsel gücü artırır.

Salebin Latince adı: Orchis Mascula, Çoğunlukla Batı, Güneybatı, Güney ve Kuzey Anadolu olmakla beraber Anadolu’nun birçok yerinde yetişiyor. Salep bitkisinin kurutulmuş yumruları öğütülerek nişasta gibi kullanılıyor. Su veya süt içerisinde kaynatılarak içiliyor. Anadolu’da salep genellikle Orchis ve Ophyrus türlerinden elde ediliyor.

Salep,Gövdesi dik ve silindir şeklinde olan, yumru köklü, kırmızı çiçekli, 70-80 cm boylarında, otsu bir bitkidir. Sahlep olarak da bilinir. Uçucu yağ, nişasta, glikoz ve müsilaj içerir. Adi salep (Orchis maculata) ormanlarda ve nemli çayırlarda yetişir. Anadolu salepotu (Orchis anatolica) kırmızı veya mor çiçeklidir.

Salep, hakikaten bir kış mucizesi. Bu mucizenin kaynağı salebin ana maddesi ise uzak dağ başlarında, ormanlarda açan yabani orkideler. Bunlar daha çok kireçli toprakları seviyor.

Biyolojik zenginliğimizin önemli bir parçası olan orkide, Orchidaceae familyasına ait çiçekli, tek çenekli ve yumrulu bir bitki. Ülkemizde 24 cinsi Muğla, Isparta, Kastamonu, Safranbolu, Antalya ve Kahramanmaraş’ta yabani olarak yetişiyor. Doğal olarak yetişen orkideler mor, beyaz, sarı ve turuncu çiçekler açıyor.

Salebe de o eşsiz aromalı tadı, rayihayı veren, orkide çiçeğinin kökünde bulunan yumrular. Ormanlık bölgelerde yetişen orkidelerin yumrusu iri oluyor. Çayırlarda yetişen orkidelerin yumrusu ise daha zayıf. Orkidelerin kökleri kazılıyor, kirli beyaz renkli yumruları alınıp kurutuluyor. Bu yumrular kremsi, yumurta seklinde veya çatalsı oluyor. Toplanan yumrular suyla yıkanarak temizleniyor ve ipe diziliyor. Su veya sütle kaynatılıyor, sonra da açık havada kurutuluyor. Kurutulan yumrular dövülerek toz haline getiriliyor ve elde edilen toz kullanılacak hale gelmiş olan salebi veriyor. Ve zarif fincanlarda tüten rayihalı salep, içecek olarak önümüze geliyor.

Salepte protein, karbonhidrat ve kalsiyumdan başka ‘‘cumartin’’ adlı bir madde bulunuyor. Salebe güzel kokusunu da bu madde veriyor. Bileşiminde ise nişasta, şeker ve azotlu maddeler var.

Salebin faydaları saymakla bitmiyor. Hazmı kolay, su veya süt içerisinde pişirilip üzerine tarçın ekerek kışın içiliyor. Enerji ve sıcaklık veriyor. Özellikle çocuklarda ishal kesici, kuvvet verici ve besleyici gıda olarak kullanılıyor. Barsak nezlesine, soğuk algınlıklarına iyi geliyor. Kadın ve erkekte cinsel gücü artırıcı etkisi var. Mide ve barsak rahatsızlıklarına da iyi geliyor. İştahsızlığı yok ediyor. Hatta verem hastalarına tavsiye ediliyor

 Doğadan gelen şifa: Salep

Mide dostu salep olarak tanımlanırken, tarçınla tüketiminin ise üst solunum yolları ve bronşite iyi geldiği bildirildi.Tamamıyla doğal olarak toplanan ve kilosu aktarlarda 120 YTL’ye satılan salep mide dostu olarak tanımlanırken, tarçınla tüketiminin ise üst solunum yolları ve bronşite iyi geldiği bildirildi.

Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Menşure Özgüven, orkidenin salep elde edilebilen türlerinin Türkiye’de sadece bir kaç ilde yetiştiğini ve dağlardan doğal olarak toplandığını söyledi.

Salebin içecek olarak kullanılmasının yanı sıra bileşiminde bulunan nişasta ve diğer kıvam artırıcılar dolayısıyla dondurma yapımında da değerlendirildiğini belirten Özgüven, salebin normal metotlarla bahçelerde yetiştirilmesinin ise çok zor olduğunu söyledi.

Yetişme döneminde bolca tüketilmeli

Salebin, az bulunduğu için aktarlardaki fiyatının 120 YTL’ye kadar çıktığını anımsatan Özgüven, “Salep sadece içimizi ısıtan, lezzetli bir içecek değil aynı zamanda çok sayıda yararı var. Yetişme dönemi olan bu aylarda bolca salep tüketilmeli” dedi.

Salebin halk arasında yapışkan olarak bilinen müsilaj özelliğinin, sağlık açısından çok sayıda faydası olduğunu ifade eden Özgüven, şunları söyledi: “Salebin müsilaj özelliği dokular üzerine yumuşatıcı etki yapar, bir nevi dokunun üzerine katman oluşturuyor, koruyor ve rahatlık veriyor.

Mide rahatsızlığına bire bir…

Özellikle mide rahatsızlıklarında etkili olan salep, hazmı kolaylaştırarak mideyi rahatlatıyor.

Üst solunun yolu rahatsızlıkları öksürük ve bronşiti tedavi ediyor

Bunun yanı sıra tarçınla tüketiminde ise özellikle üst solunum yollarında etkili oluyor. Öksürük ve bronşiti tedavi ediyor.”

Kemik ve eklem ağrılarına ve romatizmasına iyi geliyor

Her sabah bir tatlı kaşığı salep alınması eklem ağrılarına ve eklem romatizmasına iyi geliyor

Bilinçsiz toplama, neslini bitiriyor

Salebin, yer orkidelerinin toprak altında bulunan yumrularından elde edildiğini belirten Özgüven, bilinçsiz toplamanın salep neslini tehlikeye soktuğunu söyledi. Salep elde edilen orkidelerde bir kaç yumru bulunduğunu belirten Özgüven, “Çok toplayınca, yumruları, yani üreme organları ortadan kalkıyor, nesli tüketiyor. Bir bitkinin altında 2 -3 tane yumru vardır, bunlardan biri alınırsa bitki önümüzdeki yıl da çoğalır ancak, hepsi alındığı takdirde o bitki bir daha ürün vermez” dedi.

Toplanan yumruların yıkanıp, kurutulmasının ardından dövülerek toz haline getirildiğini ve salep elde edildiğini belirten Özgüven, 6-10 gram salebin ise bir kilo süte kıvam verebildiğini sözlerine ekledi.

Salebin Faydaları

Enerji verir.

Göğsü yumuşatır.

Kalbi kuvvetlendirir.

Vücut ısısını arttırır.

Sindirimi kolaylaştırır.

Basur şikayetlerini azaltır.

Cinsel gücü ve isteği arttırır.

Aybaşı kanamalarını düzenler.

Bedeni ve zihni kuvvetlendirir.

Kabızlığı giderir ve ishali keser.

Bağırsak tembelliğine karşı kullanılabilir.

Sütle birlikte hazırlanması besleyici özelliğini artırır.

Öksürük ve bronşitte faydalıdır.

Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur.

Müsilaj etkisiyle dokular üzerine yumuşatıcı etki yapar.

Mide için yararlıdır. Mideyi rahatlatır, hazmı kolaylaştırır.

Salep Nasıl Kullanılır : Bitkinin kullanılan kısımları kökleridir. Kök yumruları suda kaynatılıp kurutulduktan sonra toz haline getirilen salep ile su ya da süt kullanılarak içecek hazırlanır. Ayrıca, dondurma hammaddesi olarak da kullanılmaktadır.

Öğütülmüş kök yumrulardan 1 çay kaşığı az su ile bulamaç hale getirilip üzerine 300 gr. su konarak karıştırılıp 15 dakika kaynatılır. Bal ile tatlandırılarak üzerine zencefil ekilerek sıcak sıcak içilir. Aynı tarif süt ile de yapılabir. Günde 4 defa yemeklerden evvel birer kahve fincanı içilir.
Kış günlerinin vazgeçilmezi salep tam bir vitamin deposu…

Tarçınlı Salep Ve Faydaları

Tamamıyla doğal olarak toplanan ve kilosu aktarlarda 120 YTL’ye satılan salep mide dostu olarak tanımlanırken tarçınla tüketiminin ise üst solunum yolları ve bronşite iyi geldiği bildirildi.

Çukurova İniversitesi (Çİ) Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim İyesi Prof. Dr. Menşure Özgüven orkidenin salep elde edilebilen türlerinin Türkiye’de sadece bir kaç ilde yetiştiğini ve dağlardan doğal olarak toplandığını söyledi.

Salebin içecek olarak kullanılmasının yanı sıra bileşiminde bulunan nişasta ve diğer kıvam artırıcılar dolayısıyla dondurma yapımında da değerlendirildiğini belirten Özgüven salebin normal metotlarla bahçelerde yetiştirilmesinin ise çok zor olduğunu söyledi.

Salebin az bulunduğu için aktarlardaki fiyatının 120 YTL’ye kadar çıktığını anımsatan Özgüven ”Salep sadece içimizi ısıtan lezzetli bir içecek değil aynı zamanda çok sayıda yararı var.

Yetişme dönemi olan bu aylarda bolca salep tüketilmeli” dedi. Salebin halk arasında yapışkan olarak bilinen müsilaj özelliğinin sağlık açısından çok sayıda faydası olduğunu ifade eden Özgüven şunları söyledi:

”Salebin müsilaj özelliği dokular üzerine yumuşatıcı etki yapar bir nevi dokunun üzerine katman oluşturuyor koruyor ve rahatlık veriyor. Özellikle mide rahatsızlıklarında etkili olan salep hazmı kolaylaştırarak mideyi rahatlatıyor. Bunun yanı sıra tarçınla tüketiminde ise özellikle üst solunum yollarında etkili oluyor. Öksürük ve bronşiti tedavi ediyor.”

”BİLİNÇSİZ TOPLAMA NESLİNİ BİTİRİYOR”

Salebin yer orkidelerinin toprak altında bulunan yumrularından elde edildiğini belirten Özgüven bilinçsiz toplamanın salep neslini tehlikeye soktuğunu söyledi.

Salep elde edilen orkidelerde bir kaç yumru bulunduğunu belirten Özgüven ”Çok toplayınca yumruları yani üreme organları ortadan kalkıyor nesli tüketiyor. Bir bitkinin altında 2 -3 tane yumru vardır bunlardan biri alınırsa bitki önümüzdeki yıl da çoğalır ancak hepsi alındığı takdirde o bitki bir daha ürün vermez” dedi.

Toplanan yumruların yıkanıp kurutulmasının ardından dövülerek toz haline getirildiğini ve salep elde edildiğini belirten Özgüven 6-10 gram salebin ise bir kilo süte kıvam verebildiğini sözlerine ekledi.

Bugün Gazetesinden alıntıdır

Diyette SALEP mucizesi

Uludağ Üniversitesi (UÜ) Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Utku Çopur, AA muhabirine yaptığı açıklamada, dondurma üretiminin yanı sıra soğuk kış günlerinde tüketilen ve yüzyıllardır kullanılan bir içecek olan salebin, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde doğal olarak yetişen bazı orkidelerin yumrularından elde edildiğini belirtti.

Salebin, soğuk günlerde vücudu sıcak tutan, soğuk algınlığına karşı direnç veren, özellikle sütle hazırlandığında besleyici, geleneksel bir içecek olduğunu ifade eden Çopur, salebin kronik ishali kesici etkisinin bulunduğunu vurguladı.

”AFRODİZYAK ETKİSİ DE VAR”

Çopur, salebin yapıldığı orkide yumrularının içinde bulunan bazı maddelerin, boşaltım sistemi hastalıklarında tedavi edici özelliği bulunduğuna dikkati çekerek, şunları söyledi:

”Salebin bağırsak rahatsızlıklarına, soğuk algınlıklarına ve öksürüğe karşı etkileri halk arasında çok eski dönemlerden beri bilinmekte ve bu içecek yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca afrodizyak etki göstermektedir. Türklerin saleple tanışması çok eski dönemlere rastlamaktadır. İslamiyetin kabulüyle birlikte, İslam dininin yasakladığı şarap ve kımız gibi alkollü içkilerin yerini boza, şıra ve salep gibi alkolsüz içecekler almıştır. Şıra daha çok yaz aylarında tercih edilirken, boza ve sıcak servis edilen salep kış aylarında içilmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde padişahlar için hazırlanan kuvvet macunlarına zencefil, kişniş, sinameki, çörekotu, Hindistan cevizi, anason gibi birçok şifalı bitkinin yanı sıra salep de eklenmekteydi. Yine o dönemde kış aylarında sokaklarda güğümlerle salep satılmakta, büyük ve kulpsuz porselen fincanlarda salep içilmekteydi.”

”1 KİLO KURU SALEP İÇİN 2 BİN 600 ORKİDE”

Prof. Dr. Çopur, botanik uzmanlarının, dünya tıbbi bitki ticareti sıralamasında 3. sırada bulunan Türkiye’de, salebin, doğal ortamlarının tahrip edilmesi ve aşırı söküm yüzünden yok olmaya başladığını belirttiklerini dile getirerek, 1 kilogram kuru salep elde edebilmek için ortalama 2 bin 600 civarında orkideye ihtiyaç olduğuna işaret etti.

Türkiye’de yılda 30 milyon civarında, 40 farklı orkide türü yumrusunun toplandığının tahmin edildiğine değinen Çopur, şunları kaydetti:

”Bu nedenle Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından salep ihracatı yasaklanmıştır. Eğer, alternatif çözümler üretilmezse salep orkideleri, aşırı söküme bağlı olarak yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacaktır. Salep orkidelerinin doğal çevrelerinde bollaştırılması ve uzun vadede bu orkidelerin korunması, sorunun çözümüne katkıda bulunacaktır. Bazı türlerinin yalnızca Türkiye’de yetiştiği, geleneksel içeceğimizin ham maddesini oluşturan ve ünlü Kahramanmaraş dondurmasına katılık, esneklik ve lezzet vermesi için kullanılan, ayrıca ilaç ham maddesi olarak da yararlanılan salebin, elde edildiği bitkilerin kültüre alınıp yetiştiriciliği artırılarak yok olmasının önlenmesi, acilen ele alınması gereken bir konudur.”

 

 



Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.


Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.