19 Kasım Pazar
hava durumu

Bitki Sözlüğü- P -R -S -Ş

Bitki Sözlüğü- P -R -S -Ş Bitki Sözlüğü- P Pamuk (gossypium) : Ebegümecigiller familyasından, lif ve yağ elde etmek maksadıyla ekilen otsu...
Bu Haber 6 Mart 2013 14:12 Yayınlandı

Bitki Sözlüğü- P

Pamuk (gossypium) : Ebegümecigiller familyasından, lif ve yağ elde etmek maksadıyla ekilen otsu veya odunsu bir bitkidir. Gövdesi dik, dallanmış ve çok tüylüdür. Yaprakları uzun saplıdır. Meyvesi 3-5 gözlü bir kapsüldür. Her gözün içinde siyahımsı renkli, oval ve üzeri, uzun, sık ve beyaz tüylerle örtülü 5-10 tane tohum vardır. Birçok türü vardır. Yurdumuzda koza veya yerli türü yetiştirilir. Yerli pamuk 75-80 santimetre boyunda, yan dalları, kısa, gövde ve yaprak sapları siyah benekli bir türdür. Haziran-Temmuz aylarında sarı çiçekler açar. Çiçekleri çabuk solar ve ceviz iriliğinde koza yapar. Kozalar olgunlaştıktan sonra hasat yapılır. Tohumlarının çevresinde meydana gelen ince, yumuşak teller işlenerek hidrofil pamuk yapılır. Çiğit denilen pamuk tohumlarından pamukyağı elde edilir. Hekimlikte kök kabukları ve yaprakları kullanılır.

Faydası : Kabızlığı giderir. Ateşi düşürür. Aybaşı yokluğunu giderir. Adet kanı söktürür.

Pancar (beta vulgaris) : Ispanakgiller familyasından; ince köklü, bir veya iki yıllık otsu bir bitkidir. Yem pancarı, sebzelik pancar ve şeker pancarı gibi çeşitleri vardır.Kırmızı pancarın kökleri toparlak bir yumru şeklindedir. Sebze olarak kullanılır. Şeker pancarının kökleri toparlak bir yumru şeklindedir. İçeriğinde sakaroz vardır.

Faydası : Kırmızı pancar, Karaciğer’in muntazam çalışmasını sağlar. İdrar söktürür. Kansızlığı giderir. Şeker hastalığı ve vereme karşı korur. Mide ve bağırsakları kuvvetlendirir. Sinirleri yatıştırır. Vücudu kuvvetlendirir.

Papatya (matricaria chamomilla) : Bileşikgiller familyasıından; Nisan-Eylül aylarında çiçek açan, 25 cm kadar boyunda, bir yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları ince parçalı olup, sapsızdır. Çiçeğinin orta kısmı sarıdır. Kenarlarında 12-20 tane dil biçiminde beyaz renkli çiçek vardır. Çiçeklerin içeriğinde acı madde, tanen ve glikozitler vardır. Meyvesi sarımtırak esmer renkli bir uçucu yağ taşır. Yaz aylarında toplanıp, kurutulur.

Faydası : Ateşi düşürür. Ağrıları keser. Spazm çözer. Terletir. Sinirleri yatıştırır. Bağırsak gazlarını giderir. Vücuda rahatlık verir. Boğaz bademcik ve diş etlerinin iltihaplarını giderir. Bel ve baş ağrılarını geçirir. Saçları sarartmak için de kullanılır. Papatyayağı spazm giderir. Ağrıları dindirir. Mikropları öldürür. Sinirleri yatıştırır.

Patates (solanum tuberosum) : Patlıcangiller familyasından; yer altındaki yer altındaki yumruları yenen otsu bir bitkidir. Yeşil kısımlarında, renksiz filizlerinde ve yeşilimsi yumrularında Solanin denilen bir madde vardır. İçeriğinde bol miktarda nişasta, B ve C vitaminleri bulunur.

Faydası : Şeker hastalarına faydalıdır. Susuzluğu giderir. Mide ve Onikiparmak ülserinde yararlıdır. Karaciğer şişliğini giderir. Safra akışını kolaylaştırır. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Damar sertliğine faydalıdır. Sert bir şey yutulduğunda yabancı maddenin zarar vermeden çıkmasını sağlar. El ve ayak çatlaklarında faydalıdır. Skorbüt hastalığını önler. Kandaki şeker seviyesini düşürür. Kanı temizler. Kansere karşı korur.

Patlıcan (badincan) : Patlıcangiller familyasından; kalın saplı, uzunca yapraklı, iri mor meyveli, bir yıllık otsu bir bitkidir. Birçok çeşidi vardır. İçeriğinde A vitamini, fosfor ve bazı esanslar vardır.

Faydası : Kansızlığı giderir. Karaciğer ve Pankreasın muntazam çalışmasını sağlar. İdrar söktürür. Kilo vermeye yardımcı olur. Böbrek yanması ve ağrısını keser. Sinirleri yatıştırır. Kalp çarpıntısını giderir.Cilt hastalıkları, şeker, mide bağırsak ve karaciğer hastalıkları aşırı derecede olanlar patlıcan yememelidir.

Pazı (yabani ıspanak) : Ispanakgiller familyasından; kırlarda kendiliğinden yetişen veya bahçelerde yetiştirilen otsu bir bitkidir. Yaprakları iri ve çok, kökleri dallı ve az etlidir. Yapraklarında bol miktarda A ve C vitamini vardır.

Faydası : İdrar söktürür. İdrayollarında hissedilen yanmayı giderir. Haşlanmış yaprakların suyu kabızlığı giderir. Yaprakları yanık, apse, şişlikler ve basur memelerinden doğan şikayetleri giderir.

Pelin (pelinotu) : Bileşikgiller familyasından; boş arazilerde kendiliğinden yetişen, çok acı ve keskin kokulu otsu bir bitkidir. Saksılarda da yetiştirilir. Birçok türü vardır.

Faydası : Bağırsak solucanlarını düşürür. Adet söktürür. İştah açar. Mideyi kuvvetlendirir. Ateşi düşürür. Fazla miktarda alındığı takdirde zehirler.

Peygamberçiçeği (mavi kantoron) : Bileşikgiller familyasından; özellikle ılık bölgelerdeki tahıl tarlalarında yetişen bir bitkidir. Çiçekleri mavi veya menekşe rengindedir.

Faydası : İştah açar. İdrar söktürür. Nikris hastalığındavfaydalıdır. Böbreklerdeki kumun dökülmesine yardımcı olur. Bazı gözvhastalıklarında kullanılır. Ağrıları keser. Vücutta biriken zehirli maddelerin atılmasını sağlar. Fazla miktarda kullanıldığı zaman kalbe zarar verir.

Pırasa (allium porrum) : Zambakgiller familyasından; sebzelik bir bitkidir. Soğanı uzun ve göbeklidir. Yazın ürün almak için ilk baharda veya güz aylarında; kış mevsiminde ürün almak için ise yaz aylarında ekilir. Yurdumuzda kamış pırasası ve kara pırasa denilen çeşidi çok yetiştirilir.

Faydası : İdrar söktürür. Şurubu göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. İştahsızlığı giderir. Mide rahatsızlıklarına iyi gelir. Romatizma, mafsal ağrıları, damar sertliği, böbrek hastalıkları, üremi ve idrar tutukluğunda faydalıdır. Böbreklerdeki kum ve taşların düşürülmesine yardımcı olur. Suyu yüzdeki sivilce ve lekelere faydalıdır. Sinirleri kuvvetlendirir. Kabızlığı giderir. Basur memeleri için faydalıdır. Arı sokmasında da kullanılır.

Pirinç (oryza sativa) : Buğdaygiller familyasından; sıcak bölgelerde yetiştirilen bir bitkidir. Her başakçığında bir çiçek vardır. Tanesi burada meydana gelir. İçeriğinde bol miktarda nişasta ve vitaminler vardır. Pirinç kabuğundan tabii phytine elde edilir. Bu madde, gelişmeye yardımcı olur. Zihin açıklığı sağlar.

Faydası : Vücuda gerekli olan kaloriyi sağlar. Yüksek tansiyonu ve fazla üre miktarını düşürür. İshali keser. Kaynatılması ile elde edilen su ishal kesici olarak kullanılır. Unu, yaraları kurutmak maksadıyla kullanılır.

Portakal (citrus aurantium var) : Turunçgiller familyasından bir ağaçtır. Boyu 2-10 m arasında değişir. Yaprakları sert dayanıklı ve düz kenarlıdır. Meyvesi C vitamini bakımından zengindir. Kabuğunun altında sarımtırak, bazılarında ise kırmızı renkte sulu ve dilimli bir öz bulunur. Kabuklarından portakal esansı elde edilir. Eczacılıkta ve gıda sanayiinde kullanılır. Çiçeklerinden de portakal çiçeği esansı yapılır.

Faydası : Çiçeklerinin kaynatılmasıyla elde edilen su, spazm giderir. Kabuklarından yapılan şurup ise, mide hastalıklarında kullanılır. Damar sertleşmesini ve felci önler. Soğuk algınlığı, grip ve nezlede faydalıdır. Yorgunluğu ve sinir bozukluğunu giderir. Cildin güzel olmasını sağlar. Kansızlığı giderir. Hazmı kolaylaştırır. Karaciğeri çalıştırır ve safra ifrazatını artırır. Ateşi düşürür. Nekahat devresini kısaltır. Vücuda enerji verir. Şeker hastalarına faydalıdır. Susuzluğu giderir. Zayıflatıcıdır. Mide hastalıklarından şikayet edenler portakal yememelidir.

Bitki Sözlüğü- R

Ratanya (krameria triandra) : Baklagiller familyasından; Amerika’da yetişen ve birçok türü olan bir bitkidir. Kökü toz haline getirilip, kullanılır. Çiçekleri kırmızı; yaprakları uzun, ince ve uçları dilimlidir.Faydası : Şurubu; ishali keser. Bağırsak iltihaplarını giderir. Basur memelerine karşı pomad ve fitil olarak kullanılır.

Ravend (ışgın) : Karabuğdaygiller familyasından; büyük yapraklı, çok yıllık bir bitki cinsidir. Sebze veya süs bitkisi olarak da yetiştirilen türleri vardır. Doğu Anadolu bölgesindeki yüksek yerlerde ışgın denilen türü yetişir. Boyu 150 cm kadardır. Mayıs – Haziran aylarında çiçek açar. Yaprakları dairemsi, kenarları ince dişli, yüzeyi pürüzlü ve serttir. Kökleri ilaç yapımında kullanılır. Taze sürgünleri ve genç yapraklarından da sebze olarak faydalanılır. İçeriğinde Tanen vardır. Kokusu kendine hastır. Tadı acıdır.

Faydası : İştah açar, vücudu kuvvetlendirir. İshali keser. Mide ve bağırsak gazlarını giderir. İdrarın rengini sarıya boyar. Çok miktarda kullanılırsa ishal yapar.

Raziyane (rezene) : Maydanozgiller familyasından; Ege ve Akdeniz bölgesinde yetiştirilen 2 veya çok yıllık otsu bir bitkidir. Boyu 1-1,5 metre kadardır. Yaprakları saplı, almaşık dizilişli ve tüysüzdür. Gövdesi dik, silindir şekilli ve tüysüzdür. Sarı renkli çiçekleri şemsiye görünümündedir. Meyveleri silindirik, 11 milimetre kadar boyunda ve 4 milimetre kadar kalınlıktadır. Renkleri yeşilimsi esmerdir. Meyveleri, müsilaj, şeker, nişasta, tanen sabit ve uçucu yağ taşır. İlaçlarda tohumları ve kökü kullanılır.

Faydası : Mide ve bağırsak gazlarını giderir. Sinirleri ve ağrıları yatıştırır. İştahi açar. İdrar söktürür. Anne sütünü artırır. Boğmaca, dalak hastalıkları ve idrar zorluğunda faydalıdır. Kansızlığı giderir. Kan çıbanı ve göz zafiyetinde de kullanılır. Kalp hastalıkları, romatizma ve üremide faydalıdır. Bronşları boşaltır.

Rezene : Kayalık yerlerde yetişen bu bitkiye Raziyane’de denir. Boylu bir ottur. Gevrek yaprakları vardır. Salata olarak yenildiği gibi, önce yeşil renkte ortaya çıkan ve olgunlaştıkça sarımsı hale dönen meyvesi turşularda kullanılır. Çok lezzetlidir. Şifası gölgede kurutularak saklanan olgun meyvelerindedir.

Faydası :Damar sertliği, hava yutma ve sürekli hazımsızlıklarda; 30 gram kuru Rezene meyvesi, 1 litre suda haşlanır. Bu çay yemeklerden önce birer çay bardağı içilirse çok faydalıdır.

Roka (eruca sative) : Turpgiller familyasından; sapı tüylü, 40 cm kadar boyunda bir bitkidir. Çiçekleri sapın ucundadır. Rengi beyaza çalar, üzeri mor damarlıdır. Çok kokuludur. Yaprakları almaşık dizilişlidir.

Faydası : İdrar söktürür. Karında biriken suyu boşaltır. Kanın temizlenmesine yardımcı olur. Sıtma ateşini düşürür. Mafsal iltihaplarını giderir. Karaciğer ve dalak hastalıklarında faydalıdır. Safrayı boşaltır. Sarılığı keser. Karaciğer ağrısını giderir. İştah açar, hazmı kolaylaştırır. Cinsel gücü arttırır.

Bitki Sözlüğü- S-Ş

Safran (zaferan) : Süsengiller

familyasından;

yurdumuzda da yetiştirilen, 10-15 cm boyunda, çok yıllık otsu bir

bitkidir. Etli, yuvarlak, kaidesi yassı, 4 cm kadar çapında, üstü esmer

renkli ve zarımsı pullarla kaplı, alt tarafında da kök parçaları

bulunan bir soğanı vardır. Yaprakları uzun ve koyu yeşildir. Çiçekleri

mor renklidir. Sonbahar mevsiminde yapraklardan önce açar. Meyvesi

kapsül şeklindedir ve sonbahar aylarında meydana gelir. İçeriğinde;

şekerler, organik asitler, krosin ve uçucu yağ vardır. Tepeciklerinden

elde edilen toz; renk, tat ve koku verici olarak kullanılır.

Faydası : Vücuda kuvvet verir. Sinirleri uyarır. Aybaşı

gecikmelerinde faydalıdır. Rahim hareketlerini arttırır. İştah açar.

Sinir zayıflığını giderir. Öksürük, bronşit ve astımda faydalıdır.

Fazla miktarda kullanılmamalıdır. Hamilelerin de kesinlikle

kullanmaması gerekir.

Sakızağacı (mastaki) : Antepfıstığıgiller

familyasından; Akdeniz kıyılarında yetişen, 4 m kadar boyunda, sık

dallı, çalı görünümünde, kış aylarında yaprak dökmeyen bir ağaçtır.

Çiçekleri küçük ve kırmızı renklidir. Meyvesi ufak, yuvarlak ve sivri

uçludur. Başlangıçta kırmızı renkli iken sonradan siyaha dönüşür. Dal

ve gövdesinden sakız elde edilir.

Faydası : Midenin düzenli çalışmasını sağlar. Tükürük salgılanmasını

artırır. Çene kaslarını güçlendirir. Diş etlerini temizler.

Salep (sahlep) : Salepgiller familyasından; tel köklü

otsu bir bitkidir. Kökünde 2 tane yumru vardır. Gövdesi, dik ve

silindirimsidir. Çiçekleri salkım veya başak şeklindedir. Kullanılan

yeri köklerindeki yumrularıdır. Yurdumuzda bir çok çeşidi vadır. Salep

yumruları müsilaj, glikoz ve uçucu bir yağ taşır

Faydası : Göğsü yumuşatır. Öksürük ve bronşitte faydalıdır.

Kabızlığı giderir. Basur memelerinde faydalıdır. Zihni çalışma gücünü

arttırır. Kalbi kuvvetlendirir. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını

sağlar. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Vücudun

ısınmasını sağlar. Cinsel gücü artırır.

Sandalağacı (kalanga) : Sandalgiller familyasından;

küçük boylu bir ağaçtır. Hindistan ve Malakka’nın dağlık bölgelerinde

yetişir. Yaprak dökmez. Yaprakları karşılıklıdır. Çiçekleri sarımtırak

kırmızıdır. Meyveleri kiraz büyüklüğünde olup, siyah renklidir. Odunu

sarımtırak renktedir ve kokuludur. Bu odundan uçucu bir yağ olan santal

esansı çıkarılır. Hekimlikte kullanılır.

Faydası : İdraryollarındaki mikropları giderir.

Saparna (smilax) : Zambakgiller familyasından;

tırmanıcı ve dikenli gövdeli, yeşilimsi çiçekli, çok yıllık bir

bitkidir. Yaprakları kalp şeklindedir. Çiçekleri şemsiye durumundadır.

Kökünde tanen ve saponin bulunur. Birçok türü vardır. Yurdumuzda nemçe

saparnası, Anadolu saparnası bulunur.

Faydası : Terletir. Kanı temizler. Cilt hastalıklarında faydalıdır.

Frengide kullanılır.

Sarı Ballıbaba (Lamium Galeobdolon) : Sarı Ballıbaba,

nemli ormanlarda ve çukurlarda, çalılıkların arasında, çitlerin ve

duvarların dibinde, moloz yığınlarında, gölgeli ve nemli bölgelerde ve

ısırgan otunun bulunduğu yerlerde yetişir. Nisan ve Mayıs’ta

çiçeklenir. Çok yıllık köksapı, dikine 50 cm uzunluğunda filizler

çıkarır. Karşılıklı olan yaprakları, ısırganotunun yapraklarına benzer.

Yaprakların hemen altındaki küme halindeki çiçekler, açık ağızları

andırırlar.

Faydası : Dölyatağı ve adet görme düzensizliklerinde günde 2

bardak sarı ballıbaba çayı içilmelidir. Ayrıca, kan temizleyici etkisi

vardır. Sinirsel uykusuzluklarda ve tüm kadın hastalıklarında başarıyla

kullanılabilir. Sürekli kadın hastalığı çekenler ve genç kızlar, bu

çayı özellikle değerlendirmelidirler. Sarı ballıbabanın hem yaprakları

hem de çiçekleri bu gibi hastalıklarda kullanılır. Özellikle işeme

zorluklarında, işemedeki yanmalarda, ağır böbrek hastalıklarında ve

kalp ödemlerinde çok

başarılıdır. Sarı ballıbabanın yaprakları,

sindirim düzensizliklerinde, sıraca ve temriyelerde kullanılır. Bu gibi

durumlarda, öğleden önce 1 bardak çay içilmelidir. Çıbanlarda ve

varislerde bu çayla kompres yapılmalıdır. Sarı ballıbaba, yaşlı

kişilerde görülen mesane felcine karşı özellikle önerilir. Ayrıca,

mesane üşütmesine ve böbrek iltihabına karşı da kullanılabilir.

Bitkinin kaynama suyu ile hazırlanan oturma banyosu da çok

rahatlatıcıdır. İyileştirilemeyen böbrek büzülmelerinde ve yapay

böbreğe bağlanmaya mecbur olan hastalara, sarı ballıbaba, altınbaşak ve

yoğurtotu (yapışkanotu) eşit karışım çayı çok büyük yararlar sağlar.

Sarıot (düğünçiçeği) : Centiyangiller familyasından;

gök yeşili renginde bir bitkidir. Nemli kumsallarda yetişir. Sapı ince,

yaprakları dipten çifter çifter bitişiktir. Çiçekleri sarıdır.

Karadeniz bölgesinde bulunur.

Faydası : Ateşi düşürür. Asabi ağrıları dindirir. Romatizmada faydalıdır.

Sarısabır (azvay) : Zambakgiller familyasından 180

kadar türü bulunan ve tropikal bölgelerde yetişen bir bitkidir. Bazan

sapsız küçük bitkiler, bazan da dallı budaklı ağaçlar halinde bulunur.

Yaprakları kalın ve etli olup, rozet şeklindedir. Çiçekleri yeşilimsi,

sarı veya donuk kırmızıdır. Çoğu zaman üç renklidir. Yaprakları

kesildiği zaman acı bir su çıkar. Pankima denilen bu su; hekimlikte

kullanılır. Yurdumuzda da bulunur.

Faydası : Kabızlığı giderir. Mide hastalıklarında

faydalıdır. Vücudu kuvvetlendirir. Yanıkların sebep olduğu sancıları

keser. Sirke ile karıştırılıp, saç diplerine sürülürse, dökülmelerini

önler. Tavsiye edilen miktardan fazla kullanılmamalıdır. Mesane ve

rahim hastalıklarından şikayet edenlerin de kesinlikle kullanmaması

gerekir.

Sarmaşık (hedera) : Sarmaşıkgiller familyasından;

tırmanıcı yeşil odunsu bir bitkidir. Meyvesi etli, yuvarlak ve

üzümsüdür. Yurdumuzda; adi sarmaşık ve kafkas sarmaşığı olmka üzere 2

çeşidi vardır. Yaprak ve meyvelerinde heederin denilen zehirli bir

madde vardır.

Faydası : Haricen yaraların tedavisinde kullanılır.

Sarmısak (tüm) : Zambakgiller familyasından; bütün

kısımları keskin kokulu, 30-100 cm yüksekliğinde, otsu bir bitkidir.

Toprak altında iri bir soğanı vardır. Çiçekleri beyazımsı pembedir.

Yaprakları uzun, yassı, paralel damarlı ve sivri uçlu olup, gövdeyi

sarmıştır. Soğanı özel kokulu uçucu bir yağ, şekerler, A, B, C, P

vitaminleri içerir. Yağında alliin denilen bir madde vardır.

Faydası : Yüksek tansiyonu düşürür. İştah açar. Solunum ve

hazım sistemindeki mikropları öldürür. Grip, tifo ve difteri gibi

salgın hastalıklar sırasında faydalıdır. Hazmı kolaylaştırır. Kabızlığı

giderir. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Kanı

temizler. Kalp adalelerini kuvvetlendirir. Böbreklerin normal

çalışmasını sağlar. Karında ve bacaklarda toplanan suyun boşalmasında

yardımcı olur. Romatizma ve mafsal iltihaplarında faydalıdır. Damar

sertliğini önler. Ateşi düşürür. Arpacık ve basur memelerinde

faydalıdır. Zehirlenmelerde kullanılır. İdrar tutukluğunu giderir.

Zehirli hayvan sokmasında da faydalıdır. Saçların uzamasına da yardımcı

olur.

Sarımsak otu (alliarie) : Turpgiller familyasından;

dik saplı, küçük beyaz çiçekli bir bitkidir. Oluşturulduğu zaman

sarımsak kokusu verir. Hemen hemen her yerde bulunur.

Faydası : Temriye uyuz ve yaraların tedavisinde kullanılır.

Sassafras (bois de sassafras) : Defnegiller

familyasından bir ağaçtır. Biri Amerika’da diğeri de Çin’de olmak üzere

iki türü vardır. Köklerinden, lavantacılıkta kullanılan sagrol esansı

elde edilir. Kurutularak toz haline getirilen yaprakları baharat olarak

kullanılır.

Faydası : Sassafrasın kökleri terletici olarak kullanılır.

Semizotu (semizebe) : Semizotugiller familyasından;

bir yıllık otsu bir bitkidir. Gövdesi toprak üzerine yatık, yaprakları

sapsız ve etlidir. Yenilen kısmı, küçük, yuvarlak yeşil yaprakları ve

körpe saplarıdır. C vitamini ve Demir bakımında zengindir. İçeriğinde

kuzukulağı asidi bulunduğundan tadı biraz mayhoştur.

 

 

Faydası : Mide ve bağırsak kanamalarında ve kanlı idrarda

faydalıdır. Kanı temizler. Vücuda serinlik verir. Şeker hastalarının

susuzluğunu giderir. İdrar söktürür. Kabızlığı giderir. Zayıflamaya

faydalıdır. Dalak hastalıklarında şikayetleri geçirir. Uykusuzluk,

sinirlilik ve zihin yorgunluğunda faydalıdır. Lapası, yanık ve apsede

rahatlık verir.

Servi (selvi) : Servigiller familyasından; genellikle

kış aylarında yaprak dökmeyen bir ağaçtır. Birçok çeşidi vardır. Adi

servi 20-30 m kadar boy alabilen, sütun şeklinde bir servi türüdür.

Kabukları ince ve düzgün, uzun çatlaklıdır. Yaprakları koyu yeşil

renklidir. Sürüngenlerinin ucunda, 3 cm kadar çapında, esmer renkli

kozalağı vardır. Dal ve yapraklarından elde edilen uçucu yağın

içeriğinde, tanen ve servi kafurusu vardır. Hekimlikte kozalalar

kullanılır.

Faydası : İshali keser. Kanamaları durdurur. Şeker

hastalığında da faydalıdır. Saçları kuvvetlendirmekte ve diş ağrılarını

dindirmekte de kullanılır.

Sığırkuyruğu (verbascum) : Sıracagiller

familyasından; yüksek boylu, bir veya iki yıllık otsu bir bitkidir.

Yurdumuzda 200 kadar türü vardır. Sık tüylüdür. Yaprakları tabanında

toplanmıştır. Çiçekleri çok çabuk dökülür. Sarı veya kırmızımsı

renktedirler. Büyüksığırkuyruğu denilen türünün içeriğinde; şeker,

sabit ve uçucu yağ, müsilaj, reçine, saponin ve renkli maddeler vardır.

Faydası : Göğsü yumuşatır. Balgam söktürür. Bronşitte faydalıdır.

Sıracaotu (scrophuiaria) : Sıracagiller

familyasından; pis kokulu, çok yıllık otsu bir bitkidir. Boğumlu

sıracaotu ve köpeksıracaotu en yaygın olan türlerdir.

Faydası : Lapası sıraca tedavisinde kullanılır.

Sinameki (cassia) : Baklagiller familyasından; bütün

sıcak bölgelerde yetişen, sarı çiçekli otsu veya ağaçsı bir bitkidir.

400’den fazla türü vardır. Çiçekleri, yapraklarının dibinden çıkar.

Uzun salkım şeklindedirler. Meyvesi, baklaya benzer. Basık

silindirimsi, odunsu ve sert kabukludur.

Faydası : Kuvvetli müshildir. Kolit ve spastik kabızlıkta

kullanılmaz. Bulantı ve kusma yapabilir. Sütlü kahveyle içilmesi daha

kolaydır.

Sinirliyaprakotu (sinirotu) : Sinirotugiller familyasından; bir veya çok

yıllık otsu bir bitkidir. Birçok yabani türü vardır.

Faydası : İdrar söktürür. Yaraları iyileştirir. Cerahatı boşaltır.

Nasırların sökülmesinde kullanılır.

Soğan (basaliye) : Zambakgiller familyasından;

yumrumsu ve yeşil yaprakları kullanılan keskin kokulu, acı bir otsu

bitkidir. Bileşiminde uçucu ve sabit yağ, şekerler, fermentler ve amino

asitler vardır.

Faydası : İdrar söktürür. Vücutta biriken zararlı maddeleri

ve suyu atar. Romatizma, mafsal iltihabı, idrar tutukluğu, damar

sertliğinde faydalıdır. Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine

yardımcı olur. Zayıflamayı sağlar. Böbrek ağrısını dindirir. Zihin

yorgunluğunu dindirir. Baygınlığı geçirir. Prostat bezinin

hastalanmasını önler. İktidarsızlıkta faydalıdır. Cinsel gücü artırır.

Egzama ve diğer cilt hastalıklarında faydalıdır. Öksürük söktürür,

bronşları temizler. Astım nöbeti, akciğer hastalıkları, grip ve soğuk

algınlığında faydalıdır. Kandaki şeker seviyesini düşürür. Şeker

hastalarında faydalıdır. Kolera ve veremde bağırsak solucanlarının

düşürülmesine yardımcı olur. İhtiyarlamayı geciktirir. İştah açar.

Kalbi kuvvetlendirir. Koroner damarları genişletir. Cerahatlerin

boşalmasına yardımcı olur. Dolama ve arpacıkta da faydalıdır.

Solucanotu (tanacetum vulgare) : Bileşikgiller

familyasından; Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesinde doğal olarak

yetişen bir bitkidir. Taze bitkinin çiçekleri kullanılır.

Faydası : Bağırsak solucanlarını düşürür.

Soyafasulyesi (soja hispida) : Baklagiller

familyasından; 1 – 1,5 m boyunda, bir yıllık otsu bir tarım bitkisidir.

Çiçekleri menekşe sarısı rengindedir. Tohumu küre şeklinde, üzeri

pürtüksüzdür. Bir yanında siyah leke vardır. Besleme gücü yüksek bir

gıdadır.

Faydası : Vücudun geliişmesini sağlar. Şeker hastaları için

faydalıdır. Sinirlerin ve adalelerin güçlenmesini sağlar. Zihin

yorgunluğunda faydalıdır. Nekahat devresinin kısalmasını sağlar. Guatr

olanlar kullanmamalıdır.

Söğüt (bid) : Söğütgiller familyasından; genellikle

su kenarlarında yetişen boylu veya bodur bir ağaçtır. Kışın yaprak

döker. Yaprak dökmeyenleri enderdir. Meyveleri kapsül şeklindedir.

Yurdumuzda 35 kadar türü vardır.

Dal kabuklarının içeriğinde salisin glikozidi ve tanen vardır. Ev

ilaçlarında kullanılır.

Faydası : Ateşi düşürür. İshali keser. Kanamayı dindirir.

Mikropları öldürür. İştah açar. Vücuda kuvvet verir. Romatizma

ağrılarını dindirir. Mesane taşlarının düşürülmesine yardımcı olur.

Uykusuzluğu giderir. Sinirleri yatıştırır. Aybaşı kanamalarını

düzenler.

Sumak (somak) : Antepfıstığıgiller familyasından;

kışın yaprak döken veya her mevsimde yeşil kalan bir ağaçcıktır.

Meyvesi mercimeğe benzer. 150 kadar türü vardır. Birçoğu zehirlidir.

Yurdumuzda derici sumağı ve boyacı sumağı doğal olarak yetişir. Kokulu

sumağın tentür halindeki şekli idrar tutamama hastalığında faydalıdır.

Faydası : Hazmı kolaylaştırır. Hazımsızlığı ve iştahsızlığı

giderir. İshali keser. Kandaki şeker miktarını düşürür. Fazlası

kabızlık yapar. Tansiyonu yüksek olanlar kullanmamalıdırlar.

Susam (sesanum indicum) : Susamgiller familyasından;

sıcak bölgelerde yetişen, bir yıllık, yağ veren otsu bir bitkidir.

Çiçekleri beyaz veya kırmızı, sarıyla karışık alacalı beyazdır. Meyvesi

kapsül şeklindedir. Tohumları esmer veya sarı renklidir. Tohumlarından

susamyağı çıkarılır. Tahin helvası yapımında da kullanılır. Ev

ilaçlarında; yaprakları ve yağı kullanılır.

Faydası : Yağı, safra taşlarının düşürülmesinde faydalıdır.

Karaciğer hastalıklarında kullanılır. Kabızlığı giderir. Cinsel gücü

artırır. Karın ağrısını giderir. Nefes darlığı ve bronşitte faydalıdır.

Suteresi (sezab) : Turpgiller familyasından; akarsu

kenarlarında yetişen çok yıllık otsu bir bitkidir. Gövdesi yeşil

renkli, köşeli, parlak ve yatıktır. Boyu 30-40 cm kadardır. Kökü

çoktur. Çiçekleri beyazdır. İçeriğinde; kükürtlü bir glikozit, sabit

yağ, A, C, D vitaminleri ve mirozin vardır. Ev ilaçlarında usaresi

kullanılır. Salata olarak da yenir.

Faydası : Sinirleri yatıştırır. İdrar söktürür. Vücudu kuvvetlendirir.

İştah açar. Skorbüt tedavisinde faydalıdır. Cinsel gücü artırır.

Suyosunu (alga) : Tatlı bitkiler şubesinden;

genellikle suda yaşayan klorofilli bitkidir. Yeşil, esmer, kırmızı ve

mavi su yosunları diye sınıflara ayrılır ve değişik alanlarda

kullanılırlar. Soda, potas ve iyot elde edilir. Tarım, sanayi ve tıpta

kullanılır. Bazı memleketlerde de besin olarak yenir.

Faydası : Fistüllü yaraları genişletmek için cerrahide kullanılır. Dıştan

tatbik edildiğinde zayıflatıcı özelliği de vardır.

Süsen (iris) : Süsengiller familyasından; Nisan –

Haziran ayları arasında türlü renklerde ve güzel kokulu çiçekler açan,

30-80 cm boyunda, çok yıllık soğanlı otsu bir bitkidir. Çiçekleri

dalların ucunda başak şeklindedir. Dış kısımları soyulup, kurutulduktan

sonra menekşe kökü diye kullanılır. İçeriğinde uçucu yağ, sabit yağ,

müsilaj, nişasta, tanen, şeker, iridin ve reçineli maddeler vardır.

Yurdumuzda 20 kadar türü vardır.

Faydası : Az miktarda kullanıldığı takdirde astım ve

bronşitte faydalıdır. Göğsü yumuşatır. Balgam söktürür. Yüksek dozda

kullanıldığı takdirde kusturucudur. Mide ve bağırsak gazlarını giderir.

Vücutta biriken suyu boşaltır. Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı keser.

Haricen kullanıldığı takdirde yaraları iyileştirir.

Sütleğen (euphorbia) : Sütleğengiller familyasından;

süt gibi beyaz ve zehirli bir özsuyu taşıyan, bir veya çok yıllık, otsu

veya odunsu bir bitkidir. Yurdumuzda 60 kadar çeşidi vardır. Önerilen

miktardan fazla kullanılmamalıdır.

Faydası : Kuvvetli müshildir. Kabızlığı giderir. Sıtma ve sarılıkta da

kulanılır.

Sütotu (polygala) : Sütotugiller familyasından; bir

veya çok yıllık, odusu veya otsu bir bitkidir. Çiçekleri kırmızı, beyaz

veya mavidir. Yurdumuzda polygala supina ve polygala anatolica denilen

türleri vardır. Kökü kullanılır. Kokusu bulantı vericidir.

Faydası : Bronşitte faydalıdır. Balgam söktürür. Göğsü

yumuşatır. İdrarı çoğaltır. Anne sütünü çoğaltır. Yüksek dozda

kullanılacak olursa kusturur.

Şahtere (şahterec) : Şahteregiller

familyasından; çok parçalı yapraklı, küçük, düzensiz, beyazımtırak veya

pembe renkli çiçekleri olan otsu bir bitki cinsidir. 50 kadar türü

vardır. En önemlisi tıbbi şahtere yurdumuzda yetişir. Tıbbi şahtere yol

kenarlarında rastlanan 20-60 cm boyunda bir yıllık otsu bir bitkidid.

Yaprakları mavimsi-yeşil; çiçekleri mor renklidir. Bitkinin içeriğinde

tanen, şeker, fumarin ve fumar asidi vardır.

Faydası : Kanı temizler. Vücudu terleterek zararlı

maddelerin atılmasını sağlar. Damar sertliğinde faydalıdır. Mide ağrısı

ve mayasılda da şikayetleri giderir.

Şakayık (ayıgülü) : Düğünçiçeğigiller familyasından;

otsu veya gövdesi odunlaşmış, çok yıllık bir bitki cinsidir. Birçok

çeşidi vardır. Tıbbi şakayık; Mayıs-Haziran aylarında pembe veya

kırmızı renkli çiçekler açan, 70 cm kadar boyunda, çok yıllık otsu bir

bitkidir. Yaprakları derin parçalıdır. Kökünde; uçucu yağ, nişasta,

şekerler, peanol ve peregrinin adlı bir alkoloid vardır. Ev ilaçlarında

kökleri kullanılır.

Faydası : Boğmaca ve öksürükte şikayetleri giderir. Sara da faydalıdır.

Sinirleri yatıştırır. Nikris ve kramplarda da faydalıdır.

Şalgam (brassica napus) : Turpgiller familyasından;

toprak altında şişkin bir yumru yapan, topaç biçiminde etli ve tatlı

yumrumsu, iki yıllık bir bitkidir. Yaprakları parçalı ve tüylü,

çiçekleri sarıdır. Yurdumuzda kökü basık ve yuvarlak olanlar makbüldür.

İçeriğinde B vitamini ve madeni maddeler vardır.

Faydası : İdrar söktürür. Romatizma ve nikriste faydalıdır.

Mafsal şişliklerini indirir, şikayetleri giderir. Böbrek kumu ve

taşının düşürülmesine yardımcı olur. Apse, dolama, kan çıbanı ve

donmalarda kullanılır. Ergenlik sivilcesi ve egzama gibi cilt

hastalıklarında faydalıdır. Göğsü yumuşatır. Akciğerleri ve bronşları

temizler, vücuda rahatlık verir. Boğaz iltihaplarını giderir. Nekahat

devresini kısaltır. Kabızlığı giderir. Vücudun hastalıklara karşı

direncini arttırır. Şeker hastalarının susuzluğunu giderir.

Şebboy (matthiola) : Turpgiller familyasından; güzel kokulu, kırmızı, açık

sarı veya mor çiçekleri olan çok yıllık bir bitkidir.

Faydası : İdrar söktürür. Kabızlığı giderir.

Şeftali (prunus persica) : Gülgiller familyasından; ılıman bölgelerde

yetişen bir ağaç ve meyvesidir. A provitamini bakımından zengindir.

Faydası : Çiçekleri kabızlığı giderir ve bağırsak

solucanlarını düşürür. Meyvesi hazmı kolaylaştırır. İdrar yollarını

temizler. Bol miktarda idrar söktürür. Kabızlığı giderir. Susuzluğu

giderir. Ve vücuda serinlik verir. Basur memelerinden doğan şikayetleri

giderir. Safra kesesi ve böbrekler için faydalıdır.

Şerbetçiotu (mayaotu) : Kendirgiller familyasından;

yurdumuzda da yetişen tırmanıcı gövdeli, çok yıllık bir otsu bitkidir.

Gövde ince ve serttir. Yaprakları uzun saplıdır. Kullanılan kısımları

dişi çiçek durumları, çiçekler üzerinde bulunan salgı tüyleri ve

köküdür. Çiçeklerin terkibinde uçucu yağ, acı maddeler, reçineler,

tanen gibi maddeler vardır.

Faydası : Vücudu kuvvetlendirir. Sinirleri yatıştırır. Uyku

verir. Şehveti azaltır. İdrar söktürür. Kanı temizler. İştah açar. Mide

ağrılarını giderir. Romatizma ve böbrek taşlarının sebep olduğu

şikayetleri giderir. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar. Bira

imalinde kullanılır.

Şeytanteresi (hıthıt) : İran, Suriye, Afganistan ve

Horasan dağlarında yetişen şeytanotu adlı bitkinin köküne yapılan

kesiklerden akan koyu bir maddedir. Sarı esmer renkli, yumuşak balmumu

kıvamında reçineli zamktır.

Faydası : Bağırsak gazlarını giderir. Hazmı kolaylaştırır.

Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Balgam söktürür.

İsteri ve sinir hastalıklarında yatıştırıcı olarak kullanılır.

Şimşir (buxus sempervirens) : Şimşirgiller

familyasından; her zaman yeşil çalı veya ağaç halinde odunsu bir bitki

cinsidir. Yurdumuzda yetişen adi şimşir; çoğunlukla sık dallı bir çalı,

bazen 10 metreye kadar boy salan bir ağaçtır. Çiçekleri yeşilimsi

sarıdır. Yaprakları ve dallarının kabuğunda; alkoloidler, uçucu yağ,

reçineli bileşikler ve tanen vardır.

Faydası : Kanı temizler. Terletir, ateş düşürür ve vücudu rahatlatır.

Hafif derecede müshildir. Karaciğer hastalıklarında kullanılır.



Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.


Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.